RAID 1 sprawdzi się tam, gdzie liczy się przede wszystkim bezpieczeństwo danych i prosta konfiguracja przy niewielkiej liczbie dysków, natomiast RAID 5 to lepszy wybór dla serwerów wymagających większej pojemności użytkowej przy zachowaniu ochrony przed awarią pojedynczego nośnika. Wybór między tymi dwoma poziomami macierzy zależy od liczby dysków w serwerze, budżetu, oczekiwanej wydajności zapisu oraz tego, jak krytyczne są przechowywane dane.
Czym jest macierz RAID i po co się ją stosuje
RAID (Redundant Array of Independent Disks) to technologia łącząca kilka fizycznych dysków w jedną logiczną jednostkę, dzięki czemu można zwiększyć wydajność, pojemność lub odporność na awarię – w zależności od wybranego poziomu. W serwerach firmowych macierze RAID stosuje się przede wszystkim po to, by awaria pojedynczego dysku nie oznaczała utraty danych ani przestoju w pracy firmy. Nie jest to jednak pełnoprawny backup – RAID chroni przed uszkodzeniem sprzętu, a nie przed przypadkowym skasowaniem plików czy atakiem ransomware.
RAID 1 – lustrzane kopiowanie danych
RAID 1 polega na dokładnym duplikowaniu danych na dwóch dyskach jednocześnie. Każdy zapis trafia w tym samym momencie na obydwa nośniki, dzięki czemu w razie awarii jednego z nich system może działać bez przerwy na drugim.
- Wymaga minimum dwóch dysków tej samej pojemności.
- Pojemność użytkowa to zawsze połowa sumy pojemności zastosowanych dysków.
- Odbudowa macierzy po wymianie uszkodzonego dysku jest szybka i mało obciążająca dla systemu.
- Sprawdza się w małych serwerach, stacjach roboczych i systemach, gdzie priorytetem jest niezawodność, a nie pojemność.
RAID 5 – wydajność i pojemność z parzystością
RAID 5 rozkłada dane oraz informacje o parzystości na co najmniej trzech dyskach. Dzięki temu w razie awarii jednego nośnika kontroler może odtworzyć utracone dane na podstawie parzystości zapisanej na pozostałych dyskach.
- Wymaga minimum trzech dysków, najlepiej identycznej pojemności.
- Pojemność użytkowa to pojemność jednego dysku mniej niż suma wszystkich (wzór: (n-1) × pojemność jednego dysku).
- Zapis danych jest wolniejszy niż w RAID 1 z powodu konieczności obliczania parzystości.
- Odbudowa macierzy po awarii trwa dłużej i mocniej obciąża pozostałe dyski, co przy starszych, dużych dyskach bywa ryzykowne.
Osoby zastanawiające się, jakie dyski najlepiej sprawdzą się w takich konfiguracjach, powinny zwrócić uwagę na różnice między technologiami zapisu – warto w tym celu zajrzeć do poradnika SSD czy HDD – co wybrać do laptopa, w którym wyjaśniono podstawowe różnice między obiema technologiami przydatne również przy planowaniu macierzy serwerowej.
RAID 1 czy RAID 5 – porównanie najważniejszych parametrów
| Parametr | RAID 1 | RAID 5 |
|---|---|---|
| Minimalna liczba dysków | 2 | 3 |
| Pojemność użytkowa | 50% sumy dysków | (n-1)/n sumy dysków |
| Odporność na awarię | 1 dysk | 1 dysk |
| Wydajność zapisu | Dobra | Niższa (narzut parzystości) |
| Czas odbudowy macierzy | Krótki | Dłuższy |
| Typowe zastosowanie | Małe serwery, systemy operacyjne | Serwery plików, macierze NAS |
Które rozwiązanie wybrać w praktyce
- Jeśli masz tylko dwa dyski i priorytetem jest maksymalne bezpieczeństwo danych systemowych – wybierz RAID 1.
- Jeśli masz co najmniej trzy dyski i zależy Ci na większej pojemności użytkowej przy zachowaniu ochrony – RAID 5 będzie efektywniejszy kosztowo.
- Do zastosowań wymagających bardzo wysokiej wydajności zapisu przy jednoczesnej redundancji warto rozważyć wyższe poziomy, np. RAID 10, choć wymaga on większej liczby dysków.
- Niezależnie od wybranego poziomu RAID, dane krytyczne dla firmy powinny mieć dodatkowo osobną kopię zapasową poza serwerem.
Ciekawostka
Koncepcja RAID została opisana już w 1987 roku przez naukowców David Patterson, Garth Gibson i Randy Katz z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Pierwotnie skrót RAID oznaczał „Redundant Array of Inexpensive Disks” – tanich dysków, ponieważ pomysł zakładał zastąpienie jednego drogiego dysku wieloma tańszymi. Z czasem, wraz ze spadkiem cen pojedynczych nośników, słowo „inexpensive” zastąpiono określeniem „independent”, podkreślającym niezależność poszczególnych dysków w macierzy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy RAID zastępuje backup danych?
Nie. RAID chroni przed awarią fizycznego dysku, ale nie zabezpiecza przed przypadkowym usunięciem plików, atakiem ransomware ani błędem oprogramowania. Backup powinien być tworzony niezależnie od macierzy RAID.
Ile dysków traci się w RAID 5?
W RAID 5 traci się pojemność równą jednemu dyskowi z całej macierzy, niezależnie od tego, ile dysków ją tworzy – im więcej dysków, tym mniejszy procentowy narzut na parzystość.
Czy RAID 1 zwiększa wydajność serwera?
RAID 1 może nieznacznie poprawić wydajność odczytu danych, ponieważ system może pobierać dane równolegle z obu dysków, jednak wydajność zapisu pozostaje zbliżona do pojedynczego dysku.
Co się stanie, gdy w RAID 5 awarii ulegną dwa dyski jednocześnie?
RAID 5 chroni tylko przed awarią jednego dysku naraz. Jeśli dojdzie do awarii drugiego dysku przed zakończeniem odbudowy macierzy, dane zostaną utracone i konieczne będzie przywrócenie ich z kopii zapasowej.